आपण सारे मोटेगावकर ..!!!

 आपण सारे मोटेगावकर...!!!

NEET 2026 Leake

पैसा वाईट असतो.हाव फार करू नये.असा सुविचार नेहमी सांगितला जातो.तसे सारेचं सुविचार व्यवहार्य नसतातच. फक्त सांगणे व ऐकणे एवढाच त्यांचा वापर असतो.

आपण लोभी म्हातारीची बोधगोष्ट लहानपणा पासूनच ऐकत असतो.सांगत असतो.कुणी वागतं का तसं? कुणीचं नाही. 

हल्लीचे स्वंयघोषित संत,मंहत व बुवा भौतिक सुखात पेंगत असतात.ते चिरंतन आनंद,त्याग, मोक्ष व निष्काम कर्मयोग वगैरेवर तोंडाला फेस येईस्तोवर बडबडत असतात.बडबडे किती बडबडले तरी कुणाला घंटा फरक पडत नाही. तेच माया जमा करित बसलेले असतात. संसारात गुरफटत जातात. त्यांच कोण ऐकतयं? 

मोटेगावकरांना काय कमी होतं? गड्याचे विचार काय कमी ग्रेट नव्हते? हाव व अहंकाराने त्याच्या सा-या साम्राज्याची माती केली.सावाचे मुखडे घेऊन सारेच फिरतात. एक दिवस येतो बुरखा फाटतो. सत्य तर नागडचं असतं. अंगड टोपडं आपण घालत असतो त्याला. 

मोटेगावकर ही केवळ एक व्यक्ती नाही, एक प्रवृत्ती आहे. एक मानसिकता आहे. एक सामाजिक रोग आहे जो आजच्या स्पर्धात्मक, भौतिकवादी युगात प्रत्येक स्तरावर, प्रत्येक क्षेत्रात पसरला आहे. लातूरच्या RCC कोचिंग क्लासेसचे संस्थापक शिवराज मोटेगावकर यांचा NEET पेपरफुटी प्रकरणातील सहभाग हा केवळ एक घोटाळा नाही, तर आपल्या समाजातील नैतिक पतनाची एक ज्वलंत उदाहरणे आहे. ज्याने सायकलवरून घरघर ट्यूशन शिकवत साम्राज्य उभारले, तोच आज पेपर लीकच्या जाळ्यात अडकला. हा प्रसंग फक्त एका माणसाची कहाणी नाही; तो आपल्या साऱ्यांच्या आत दडलेल्या ‘मोटेगावकर’ प्रवृत्तीचा आरसा आहे.

या निबंधात आपण या विषयाचा सविस्तर आढावा घेऊ. मोटेगावकर प्रवृत्ती म्हणजे काय, ती समाजाच्या कोणकोणत्या क्षेत्रांत दिसते, तिची कारणे, परिणाम आणि शेवटी त्यावर काय उपाय करता येतील, याचा 5000 शब्दांच्या आसपास रेखीव विचार करू.

१. मोटेगावकर एक  प्रवृत्ती

मोटेगावकर नाव एका शेतकरी कुटुंबातील मुलाने स्वप्न पाहिले, मेहनत केली, यश मिळवले. सायकलवरून सुरू केलेले ट्यूशन ते शेकडो कोटींचे कोचिंग साम्राज्य. यशस्वी उद्योजक, शिक्षक, मार्गदर्शक म्हणून नाव कमावले. पण यशाच्या शिखरावर पोहोचताच हाव, अहंकार, लोभ यांनी त्याला ग्रासले. परिणामी, कथित पेपर लीक सारख्या गैरमार्गाचा अवलंब त्यांनी केला.

ही प्रवृत्ती म्हणजे ‘सर्व काही मिळवण्याची हाव + नैतिकता बाजूला ठेवणे + यश लपवण्यासाठी बुरखा’. लहानपणी ऐकलेली ‘लोभी म्हातारी’ची बोधकथा आठवते? जिची हाव तिच्या सर्वस्वाचा नाश करते. पण आज कुणी त्या कथेचे पालन करत नाही. उलट, ‘संत-महंत’ देखील भौतिक सुखात पेंगतात. त्यांचे ‘त्याग, निष्काम कर्म’चे भाषण फक्त श्रोत्यांसाठी असते. स्वतः मात्र माया, संपत्ती, सत्ता यात गुरफटलेले.

मोटेगावकर ही फक्त एक व्यक्ती नाही. ती एक प्रवृत्ती आहे जी समाजाच्या प्रत्येक थरात आहे: पालक, शिक्षक, विद्यार्थी, अधिकारी, व्यापारी, राजकारणी – सारे क्षेत्रात  आहे. शिक्षणक्षेत्र तर या प्रवृत्तीने  अक्षरशः बरबटून गेले आहे.

२. शिक्षण क्षेत्रातील मोटेगावकर: पेपरफुटीचा महारोग

आजच्या भारतातील सर्वात मोठा उद्योग म्हणजे कोचिंग उद्योग. खासगी क्लास, इंजिनिअरिंग-मेडिकल प्रवेश परीक्षांची तयारी. लाखो रुपये फी, अभ्यासक्रम, मॉक टेस्ट, गेस पेपर. पालकांचा आर्थिक शोषण हा या क्षेत्राचा स्थायी भाग झालेला आहे. पालक आपल प्रचंड पैसा या क्लाससाठी खर्च करतात. शिक्षणावरील खर्च हा गुंतवणूक  मानण्यात येथे. 

लातूर पॅटर्न प्रसिद्ध आहे – कठोर मेहनत, रात्री-दिवस अभ्यास. पण त्याच लातुरात जेव्हा RCC सारख्या संस्थेत सराव परीक्षेत ४२ प्रश्न नीटमध्ये जसेच्या तसे येतात, तेव्हा ‘पॅटर्न’चे खरे रूप उघड होते. हे योगायोग नसते. हे नियोजित गैरव्यवहार असते.पालक कशासाठी तयार असतात? मुलाला डॉक्टर किंवा इंजिनियर बनवायचे. त्यासाठी काहीही. फी भरायची, दबाव टाकायचा, मुलाला झोप न देता अभ्यास करायला लावायचा. मुलगा अपयशी ठरला तर आत्महत्या किंवा नैराश्य. यशस्वी झाला तर ‘आमचा मुलगा हुशार’. पण मधल्या गैरमार्गाकडे डोळे मिटणे.

शिक्षक-प्राध्यापक? तेही मोटेगावकर. पेपर फोडून, गेस पेपर देऊन, विद्यार्थ्यांना ‘शॉर्टकट’ शिकवून पैसा कमावणे. खाजगी शाळा-कॉलेजेसमधील भ्रष्टाचार, प्रवेश घोटाळे, फी वसुली – यादी मोठी आहे. सरकारी शिक्षण व्यवस्था ढासळली की खाजगी क्षेत्राने ती जागा घेतली, पण नैतिकता सोबत आणली नाही.

परिणाम?

लाखो विद्यार्थ्यांचे भविष्य धोक्यात.

खऱ्या मेहनतीला प्रोत्साहन मिळत नाही.

समाजात ‘यशासाठी सर्व काही’ ही मानसिकता रुजते.

३. काॅप्या व मार्क वाढविणे.

पालक मुलांना ‘कॉपी कर’ म्हणतात, स्वतः प्रामाणिकपणाचे धडे देतात. शाळेत प्रवेशासाठी दान, देणगी, ओळख वापरतात. मुलाला ‘टॉप कर’ म्हणून दबाव, पण मूल खेळायला, स्वप्नं पाहायला वेळ देत नाहीत. ‘आमचे मूल इंजिनियर होईल’ हा अहंकार.

शिक्षण संस्था आणि प्रशासन:

शाळा-कॉलेजेसमधील गैरप्रकार – निकाल फेरफार, फी घोटाळे, शिक्षकांची नेमणूक घोटाळे. केंद्र संचालक, अधिकारी चहापाणी घेऊन गप्प बसणे. पोलिस स्टेशनमध्ये ‘प्रभाव’ दाखवणे. सा-या शाळा मधून सामुहिक  काॅपी केली जाते.

राजकारण आणि सत्ता:

नेते ‘जनसेवक’ म्हणवतात, पण सत्ता मिळताच भ्रष्टाचार, कुटुंबवाद, पैसा साठवणे. निवडणुका जिंकण्यासाठी पैशाचा वापर, अश्या गैरमार्गातून मिळवलेला पैसा  निवडणुकीत  वापरायचा.

व्यापार आणि उद्योग:

काळाबाजार, कर चोरी, ग्राहक शोषण, पर्यावरण नुकसान. यश मिळवताच विस्तार, पण नैतिकता विसरणे.

धार्मिक आणि सामाजिक क्षेत्र:

स्वयंघोषित संत, बाबा, महंत. व्याख्याने देतात ‘त्याग, मोक्ष’, पण आश्रम, गाड्या, संपत्ती जमा करतात. भक्तांना फसवणे, दान गोळा करणे.

मीडिया आणि सोशल मीडिया:

‘ट्रेंडिंग’साठी सेन्सेशन, खोटी बातमी, फेक न्यूज. फॉलोअर्स, लाईक्ससाठी नैतिकता बाजूला.

व्यक्तिगत स्तर:

आपण सारे. ऑफिसमध्ये काम चोरी, घरात खोटे बोलणे, मैत्रीमध्ये स्वार्थ, सोशल मीडियावर खोटा ‘परफेक्ट लाइफ’ दाखवणे.

४. कारणे: आधुनिक युगातील ज्वाला

१. जीवघेणी स्पर्धा: NEET, JEE, UPSC सारख्या परीक्षांत लाखो उमेदवार, मर्यादित जागा. यश = प्रतिष्ठा + पैसा + लग्न. अपयश = सामाजिक बहिष्कार.

२. भौतिकवाद आणि उपभोग संस्कृती: पैसा = यश. मोठी गाडी, घर, आयफोन = प्रतिष्ठा.

३. कुटुंब आणि समाजाचा दबाव: ‘इतरांचे मुलगे काय करतात’ ही तुलना.

४. नैतिक शिक्षणाचा अभाव: शाळेत मूल्यशिक्षण नाममात्र.

५. तंत्रज्ञान आणि गुप्तता: पेपर लीकसाठी व्हॉट्सअॅप, डार्क वेब, पैसे ट्रान्सफर.

६. दंडातून सुटका: ‘पकडले जाणार नाही’ ही भावना. पकडले गेले तरी केस लांबणे, प्रभाव वापरून सुटका.

५. परिणाम: समाजाचा ऱ्हास

नैतिक पतन: प्रामाणिकपणा हा ‘मूर्खपणा’ वाटू लागतो.

असमानता: श्रीमंतांना सोपे मार्ग, गरिबांना मेहनत.

युवा निराशा: खऱ्या मेहनतीला प्रोत्साहन न मिळाल्याने नैराश्य, गुन्हे.

राष्ट्रीय नुकसान: गुणवत्तावान डॉक्टर-इंजिनियर न मिळणे, आरोग्य-इन्फ्रास्ट्रक्चर ढासळणे.

सामाजिक तणाव: मत्सर, द्वेष, हिंसा.

मोटेगावकर प्रकरणाने पालक, विद्यार्थी, शिक्षण क्षेत्रात खळबळ उडवली. पण ही खळबळ किती दिवस टिकेल? पुन्हा सर्वकाही ‘नॉर्मल’ होईल.

६. आत्मचिंतन: आपण सारे मोटेगावकर आहोत का?

खरं सांगू? हो, आहोत.

कामात प्रामाणिक नसणे.

छोट्या-छोट्या गोष्टीत खोटे बोलणे.

यशासाठी शॉर्टकट शोधणे.

इतरांना नैतिक धडे देत स्वतः मात्र अपवाद.

‘पकडले गेलो नाही म्हणून साव आहोत का?’ हा प्रश्न प्रत्येकाने स्वतःला विचारावा. बुरखा फाटला की सत्य नागडे दिसते.

७. उपाय: मोटेगावकर मुक्त समाज कसा?

१. व्यक्तिगत पातळीवर:

स्व-प्रामाणिकपणा. छोट्या गोष्टीतून सुरुवात.

लोभावर नियंत्रण. ‘पुरेसे’ ही संकल्पना स्वीकारणे.

चिंतन आणि आत्मपरीक्षण.

२. कुटुंब स्तर:

मुलांना मूल्यशिक्षण. यशापेक्षा प्रयत्न महत्त्वाचे.

दबाव कमी करणे.

३. शिक्षण व्यवस्था:

सरकारी शिक्षण मजबूत करणे.

कोचिंग उद्योगाचे नियमन. फी कॅप, पारदर्शकता.

परीक्षा सुधारणा – अनेक प्रयत्न, कौशल्य आधारित.

४. कायद्याची कठोर अंमलबजावणी:

पेपर लीकसारख्या गुन्ह्यांना कठोर शिक्षा.

प्रभावशाली लोकांनाही समान न्याय.

५. सामाजिक जागृती:

मीडिया, सोशल मीडिया, शाळा-कॉलेजेस द्वारे नैतिकता मोहीम.

यशोगाथा मेहनतीच्या, नव्हे शॉर्टकटच्या.

६. आर्थिक आणि सामाजिक सुधारणा:

रोजगार संधी वाढवणे.

यशाची व्याख्या बदलणे – पैसा नव्हे, योगदान.

८. निष्कर्ष: बुरखा फाटण्यापूर्वी...

मोटेगावकर एक नाव आहे, पण प्रवृत्ती सर्वत्र आहे. आज तो पकडला गेला, उद्या दुसरा येईल. जोपर्यंत आपण आतल्या मोटेगावकराला ओळखून त्याचा सामना करणार नाही, तोपर्यंत बदल होणार नाही.

पैसा वाईट नाही, लोभ वाईट आहे. यश वाईट नाही, अहंकार वाईट आहे. स्पर्धा वाईट नाही, गैरमार्ग वाईट आहे.

आपण सारे मोटेगावकर आहोत हे मान्य करा. मग स्वतःच्या थोबाडावर थुंका. आणि मग बदलायला सुरुवात करा. एकेक व्यक्ती बदलली तर समाज बदलेल.

चिंतन करा.काय?प्रामाणिकपणाने जगणे कठीण आहे, पण ते एकमेव मार्ग आहे जो शाश्वत समाधान देतो.

जय जय महाराष्ट्र, जय हिंद.

आणि जय प्रामाणिकपणा!